13 februari 2012Sluit venster
Onderzoekers uit verschillende vakgebieden inspireren elkaar
Utrecht - De toekomst van de wetenschap ligt in samenwerking over de grenzen van vakgebieden heen. Dat werd duidelijk tijdens de SURF Onderzoeksdag op 9 februari in het Utrechtse Media Plaza. Daar hebben Nederlandse wetenschappers uit alle mogelijke vakgebieden elkaar ontmoet om te zien wat ze van elkaar konden leren bij het gebruik van ICT in hun onderzoek. De belangstelling was groot en het enthousiasme veelbelovend. Wat hebben een DNA-onderzoeker en een taalwetenschapper gemeen? Hoe je op een slimme manier naar grote hoeveelheden data kijkt. Of het nu gaat om zestien miljoen tweets op internet, of om het erfelijk materiaal van een mens: vaak kun je gegevens analyseren met dezelfde methoden, dezelfde software en dezelfde computerfaciliteiten. Dit is slechts een voorbeeld dat naar voren kwam tijdens de SURF Onderzoeksdag, georganiseerd door SURF en het Netherlands eScience Center. Tientallen onderzoekers lieten zien hoe ze in hun vakgebied ICT inzetten om hun werk beter en sneller te kunnen doen. Bovendien stelt ICT hen in staat wetenschappelijke ontdekkingen te doen die anders niet mogelijk zouden zijn. De belangstelling voor de SURF Onderzoeksdag bleek zo groot dat niet alle geinteresseerden konden deelnemen.

Delen was het sleutelwoord, niet alleen voor de SURF Onderzoeksdag maar ook voor de toekomst van onderzoek in Nederland. Nu de overheid minder geld uittrekt voor onderzoek, wordt het nog belangrijker optimaal gebruik te maken van alles wat wetenschappers bedenken en bouwen. Hiertoe kondigde Jos Engelen, voorzitter van NWO, in zijn toespraak een roadmap aan voor de inzet van ICT in topsectoren. Naast software en methoden gaat het dan ook om bestanden met onderzoeksdata. Onderzoek is duur en tijdrovend. Het is jammer als de data maar een keer worden gebruikt.

Wat deze mogelijkheden zijn toonde het Tilburgse CentERdata. Elke maand zet dit instituut onderzoeksenquetes uit onder een representatief bestand van 5.000 Nederlandse huishoudens. De uitkomsten komen automatisch in een database terecht, voor iedereen gratis te raadplegen via internet. Hoe meer daar in komt, hoe meer je eruit kunt halen, ook om geheel nieuwe verbanden te ontdekken. CentERdata sluit daarmee goed aan bij het standpunt van NWO, de organisatie die namens de overheid onderzoeksgelden verdeelt.

Waarom het delen van wetenschappelijke informatie zo belangrijk is, werd helder uiteengezet door de Britse onderzoeker Cameron Neylon. Hij liet zien dat er in het huidige systeem, met dure wetenschappelijke tijdschriften, veel frictie zit. Voor te veel mensen wordt het te moeilijk gemaakt om kennis te nemen van wat er bedacht en gevonden is. Hoe meer mensen toegang krijgen tot onderzoeksdata, hoe groter de kans dat iemand er iets mee doet wat niemand had verwacht.

Neylon onderschrijft een boycot-actie van wetenschappers tegen te dure tijdschriften. Desondanks ziet hij wel degelijk een rol voor uitgevers: die zijn immers goed in het aanwijzen van de beste artikelen voor specifieke vakgebieden, maar de informatie zelf moet vrij toegankelijk zijn.

Een goede manier om onderzoeksgegevens te delen is via 'verrijkte publicaties': dat zijn wetenschappelijke artikelen waarbij alle onderdelen van het onderzoek overzichtelijk worden gepresenteerd, zoals de gebruikte databestanden. Zo kunnen geinteresseerde lezers de onderbouwing van de onderzoeker volgen. Een voorbeeld is de verrijkte publicatie van Jan Gutteling over risicocommunicatie door de ogen van de burger. Guttelings publicatie werd door SURF in het zonnetje gezet als verrijkte publicatie van het jaar.

Voor Nederlandse onderzoekers is het nu gemakkelijker gemaakt publicaties en data veilig op te slaan en deze vervolgens in samenhang te presenteren op internet in een verrijkte publicatie. Hoe gemakkelijk dat gaat liet de Utrechtse socioloog Richard Zijdeman zien in zijn demonstratie van myResearch Portal, een website waar onderzoekers allerlei handige tools kunnen vinden. De portal bevindt zich nog in de demonstratiefase en wordt ontwikkeld door SURF in samenwerking met data-archief DANS.
http://www.surffoundation.nl/nl/themas/openonderzoek/ozdag/Pages/Sprekers.aspx
Sluit venster