24 april 2013Sluit venster
TU Delft legt fundament voor quantum-internet
Delft - Onderzoekers van de TU Delft hebben twee elektronen op drie meter afstand van elkaar in een quantummechanisch verstrengelde toestand gebracht. Dit resultaat is een grote stap op weg naar een quantumnetwerk waarmee toekomstige quantumcomputers met elkaar verbonden kunnen worden en waarmee informatie volledig veilig verstuurd kan worden door 'teleportatie'. De resultaten zijn online gepubliceerd op 24 april in Nature. Verstrengeling is misschien wel het vreemdste en meest intrigerende gevolg van de wetten van quantummechanica. Als twee deeltjes verstrengeld zijn, smelten hun identiteiten samen: hun gezamenlijke toestand is exact bepaald, maar de identiteit van elk afzonderlijk is verdwenen. De verstrengelde deeltjes gedragen zich als een, ook als ze ver van elkaar verwijderd zijn. Einstein geloofde deze voorspelling niet en noemde dit 'spooky action at a distance', maar experimenten hebben laten zien dat de verstrengeling echt is.

Verstrengelde toestanden zijn interessant voor computers omdat hiermee vele berekeningen tegelijk uitgevoerd kunnen worden. Een quantumcomputer met 400 rekeneenheden (quantumbits) kan bijvoorbeeld al meer bits aan informatie tegelijk bewerken dan het aantal atomen in het heelal. De laatste jaren is het al gelukt om quantumbits binnen een chip met elkaar te verstrengelen. Nu is het voor het eerst gelukt om dat te doen met quantumbits die op verschillende chips zitten.

De onderzoeksgroep van prof.dr.ir. Ronald Hanson van het Kavli Institute of Nanoscience van de TU Delft maakt quantumbits met behulp van elektronen in diamant. "We gebruiken diamant, omdat daarin 'mini-gevangenisjes' voor elektronen worden gevormd als er een stikstofatoom op de plaats van een van de koolstofatomen zit. Omdat we deze gevangenisjes individueel kunnen bekijken, is het mogelijk om een individueel elektron en zelfs een atoomkern te bestuderen en te controleren. We kunnen de spin (draairichting) van deze deeltjes in een vooraf bepaalde toestand klaarzetten, die spin controleren en vervolgens ook uitlezen. Dit alles doen we in materiaal waarvan chips gemaakt kunnen worden. Dat is belangrijk want velen geloven dat we alleen chip-based systemen kunnen opschalen naar een praktische technologie", lichtte Hanson toe.

Hanson en zijn collega's zijn er, medegefinancierd door de Stichting FOM en in samenwerking met het Britse bedrijf Element Six, in geslaagd om twee elektronen in verschillende diamanten, op enkele meters afstand van elkaar, in een verstrengelde toestand te brengen. Omdat de twee elektronen elkaar niet direct voelen op deze grote afstand, gebruikten de onderzoekers lichtdeeltjes om de verstrengeling over te brengen. Om de verstrengeling te bewijzen, werden de spintoestanden van beide elektronen uitgelezen en vergeleken. Hoewel de spinrichting van elk elektron apart volledig willekeurig was, precies zoals de quantummechanica voorschrijft, bleken de spinrichtingen van de twee elektronen altijd precies tegengesteld te zijn. Dit bewijst dat de twee elektronen verstrengeld zijn en zich als een geheel gedragen. "De afstand van drie meter tussen de elektronen is overigens vrij arbitrair gekozen. Dit experiment kunnen we ook over een veel grotere afstand uitvoeren", voegde Hanson toe.

De volgende stap in het onderzoek is de teleportatie van elektronen. Hanson zei daarover: "Het is in theorie mogelijk om de toestand van een deeltje over grote afstand te 'teleporteren' naar een ander deeltje, door slim gebruik te maken van de verstrengeling. Quantumteleportatie verplaatst níet de materie, maar de toestand daarvan. Maar aangezien alle elementaire deeltjes exact hetzelfde zijn heeft quantumteleportatie van een elektron naar een ander elektron hetzelfde effect als het verplaatsen van het elektron."

Volgens Hanson zijn er naast nieuw fundamenteel inzicht ook twee redenen waarom de publicatie in Naturevan aanzienlijk belang kan zijn voor radicaal nieuwe technologieen. "Ten eerste omdat dit een belangrijke stap is naar een quantumnetwerk voor de communicatie tussen toekomstige supersnelle quantumcomputers - een quantum internet. Wij zijn nu al bezig de experimenten uit te breiden met meer quantumbits per chip. Door verstrengeling zou zo'n netwerk quantumcomputers met elkaar kunnen verbinden."

"Ten tweede biedt teleportatie de mogelijkheid om informatie volledig veilig te versturen. Bij teleportatie reist de informatie niet door de tussenliggende ruimte en kan daarom niet worden afgeluisterd."
http://www.nature.com/nature/journal/v497/n7447/full/nature12016.html
Sluit venster